روانشناسي كودك و نوجوان

با همكاری مريم ميرزايي

نظريه هاي رشد

محورهاي بحث
- نظريه رواني – جنس فرويد
- ليبيدو
- مراحل تحول رواني جنسي
- مرحله دهاني
- مرحله مقعدي
- مرحله آلتي
- مرحله بلوغ جنسي
- عقده اديپ و الکترا
- مکانيزمهاي دفاعي
- اجزاي شخصيت
- نهاد، من و فرامن
- نظريه رواني – اجتماعي اريکسون
- مراحل تحول رواني – اجتماعي
- نظريه يادگيري واتسون، ثورندايک و اسکينز
- تئوري ميدان
- نظريه شناختي پياژه
- روان پنبه
- کنشهاي روان پنبه
- دوره هاي تحول رواني
- نظريه يادگيري اجتماعي
- ديدگاه اسلام در مورد رشد

خلاصه:

فرويد، ليبيدو را منبع اصلي نيروهاي رواني کودک به حساب مي آورد و بر اساس تمرکز ليبيدو در نقاط مختلف برن، مراحل رشد رواني، جنسي را به چهار مرحله تقسيم مي کند: دهاني (تولد تا يک سالگي)، مقعدي (3-1 سالگي)، آلتي (حدود 3 سالگي عقده اديب در پسران و عقده الکترا در دختران ظاهر مي شود.)
اريکسون رشد رواني – اجتماعي را به هشت دوره تقسيم مي کند که در هر دوره، دو قطب مثبت و منفي وجود دارد.
1-اعتماد – بي اعتمادي
2-خود مختاري – شک و ترديد
3-ابتکار – احساس گناه
4-سعي و کوشش – احساس حقارت
5-هويت – ابهام نقش
6-صميميت
7-توليد – گوشه گيري
8-وحدت – نااميدي
واتسون و ثورندايک معتقدند که محيط بر اساس تقويت و تنبيه مي توانند فرد را خوب يا مناسب بار آورد

پياژه بر اساس پايه زيستي رشد را 4 مرحله مي داند:

1- حسي – حرکتي
2- پيش عملياتي
3- عمليات عيني
4- عمليات انتزاعي

خودآزمايي:
1-فرويد، منبع اصلي تمام نيروهاي رواني کودک را چه عاملي مي داند؟

الف) غريزه جنسي
ب) پرخاشگري
ج) ليبيدو
د) ناخودآگاه

2- به نظر فرويد عقده اديب و الکترا در کدام مرحله تشکيل مي شود؟

الف) دهاني
ب) آلتي
ج) مقعدي
د) بلوغ

3- به نظر اريکسون در مرحله بلوغ، چنانچه فردي نتواند به کسب هويت نائل شود، دچار چه مشکلي مي شود؟

الف) نا اميدي
ب) شرم و ترديد
ج) احساس گناه
د) ابهام نقش

4- بر اساس نظريه ثورندايک، عامل يادگيري چيست؟

الف) ميدان
ب) تقويت
ج) جامعه
د) مشاهده

5- دومين دوره تحول رواني از ديد پياژه کدام است؟

الف) اعمال و فعاليتهاي عيني
ب) حسي – حرکتي
ج) فعاليتهاي رسمي
د)انتزاعي

رديف	الف	ب	ج	د
1			ü
2		ü
3				ü
4		ü
5	ü

جلسه ششم
عوامل موثر رد رشد

محورهاي بحث:
- ديدگاه امام صادق (ع) در مورد مراحل رشد
- عوامل مؤثر در رشد
- عوامل دروني
- وراثت
- کروموزمها و ژنها
- ژن بارز و نهفته
- هورمونهاي غدد مترشحه داخلي
- غده اپيفيز
- غده هيپوفيز
- غده تيروئيد
- غده پاراتيروئيد
- غده تيموس

خلاصه:

عوامل مؤثر در رشد را به دو دسته دروني و بيروني تقسيم مي کنند. مهمترين عوامل دروني عبارتند از:
وراثت و غدد مترحشه داخلي: وراثت يعني انتقال صفات زيستي (جسمي و ذهني) از والدين به فرزندان. ژنها مسؤوليت انتقال اين صفات را به عهده دارند. ژنها دو دسته اند: ژن بارز: که خصوصيات خود را در فرد زود نشان مي دهد. ژن نهفته که قادر به بروز ويژگيهاي خود نيست و حتماً نياز به ژن نهفته ديگري، همانند خود هستند تا بتوانند صفت خود را نشان بدهند.

اصول وراثت زيستي عبارتند از:

1- کودک فقط نصف خصايص خود را از والدين مي گيرد و بقيه، از پدر بزرگها، مادر بزرگها و اجدادش به او منتقل مي شوند.
2- گرايش به متوسط
3- تأثير سلولهاي نقطه اي
4- وجود خصايص مشترک در فاميل

غدد مترشحه داخلي عبارتند از:

1-غده اپيفيز که مانع فعاليت غدد پيش از بلوغ مي شود.
2-غده هيپوفيز که هورمون رشد آن تأثير به سزايي در تنظيم رشد استخوانها و رشد اعضاي داخلي دارد. کمي آن باعث دوارفيسم، زيادي ترشح آن سبب ژيگانتيسم و بعد از بلوغ سبب آکرومگالي مي گردد. کم کاري تيروئيد در دوره جنيني مي تواند عقب ماندگي ذهني يا کرتينيسم گردد که داراي 3 نوع مي باشد.

خودآزمايي:
1-دومين دوره رشد از نظر امام صادق (ع) چه مرحله اي است؟

الف) سيادت
ب)مشورت
ج) تربيت
د)اطاعت

2- انسان داراي چند کروموزوم مي باشد؟

الف) 44
ب) 46
ج) 48
د) 23

3- کودک چه نسبتي از صفات ارثي خود را از والدين مي گيرد؟

الف) يک دوم
ب) يک چهارم
ج) يک ششم
د) يک هشتم

4- وظيفه کدام غده جلوگيري از فعاليت غدد جنسي و تسريع رشد کودک مي باشد؟

الف) اپيفيز
ب) هيپوفيز
ج) فوق کليوي
د) آدرنال

5- زيادي ترشح هورمون رشد در پيش از بلوغ سبب چه نوع اختلالي مي گردد؟

الف) دوارفيسم
ب) ژيگانتيسم
ج) آکرومگالي
د) نانيسم

پاسخنامه